Wijn en streekproducten uit de Franche-Comté

Jurawijnen, kazen en gerookte vleeswaren uit de Haut-Doubs

De Haut-Doubs ontdek je ook aan tafel. De wijnen komen uit de wijngaarden van de Franche-Comté, de kazen uit de dorpskaasmakerijen, de vleeswaren uit de rook van de grote boerderijschoorstenen. Op deze pagina stellen we deze specialiteiten voor, met hun geschiedenis en de beste combinaties. Bij aankomst staat er in het appartement een sparrensiroop van Maison Rième voor u klaar, als cadeau. De kazen en vleeswaren vindt u op een paar stappen, in de winkels van het dorp.

Wijnen en dranken uit de streek Van de wijngaarden van de Franche-Comté tot Morteau

Jurawijnen

In het westen van de Franche-Comté, op de hellingen langs de vlakte, ligt een klein wijngebied met heel eigen wijnen, verenigd onder de appellation Jura. Er worden vijf druivenrassen verbouwd: Chardonnay en Pinot Noir, die ook elders bekend zijn, en drie rassen die typisch zijn voor de streek: Savagnin, Poulsard en Trousseau.

Zeven wijnen vertellen goed het verhaal van dit wijngebied, van aperitief tot dessert: Crémant om te beginnen, Macvin om af te sluiten. Ze komen van wijnboeren en wijncoöperaties en passen vanzelf bij de keuken van hier.

Bijgevuld of onder een gistlaag: de sleutel tot de witte wijnen van de streek

In het vat verdampt de wijn langzaam. De wijnmaker heeft dan twee keuzes. Vult hij het vat regelmatig bij, dan blijft de wijn beschermd tegen de lucht: dat heet ouillage, en het levert frisse, bloemige en minerale witte wijnen op. Laat hij het niveau zakken, dan vormt zich aan de oppervlakte een dunne gistlaag (de voile), die de wijn beschermt en langzaam verandert: hij krijgt tonen van walnoot, specerijen en gedroogd fruit, de beroemde ‘goût de jaune’. Dat is het geheim van de vin jaune, die meer dan zes jaar onder zijn gistlaag rijpt, en van de zogenaamde ‘typé’-wijnen.

Crémant du Jura

Mousserend · wit

Het geheim
De bubbels van de wijngaarden van de Franche-Comté, gemaakt zoals in de Champagne met een tweede gisting op de fles: de traditionele methode. De appellation bestaat sinds 1995.
In de mond
Fijne bubbels, fris en levendig, met tonen van wit fruit en citrus.
Aan tafel
Als aperitief, met blokjes jonge Comté of Comté-gougères.

Serveren op 6–8 °C

Chardonnay

Droog wit · bijgevuld (ouillé)

Het geheim
De beroemdste witte druif ter wereld krijgt hier een eigen accent, op mergel- en kalkbodems. Ouillé, dus tijdens de hele rijping beschermd tegen de lucht, behoudt hij zijn frisheid.
In de mond
Droog, rond en mineraal, met tonen van witte bloemen.
Aan tafel
Forel, Comté-fondue, Comté van een paar maanden oud.

Serveren op 10–12 °C

Savagnin

Droog wit · typé, gerijpt onder een gistlaag

Het geheim
De grote witte druif van de streek, die van de vin jaune. In de ‘typé’-stijl rijpt hij onder een gistlaag, zonder bijvullen, en juist die gistlaag geeft hem zijn bijzondere smaak.
In de mond
Droog en vol, met tonen van verse walnoot, zachte specerijen en gedroogd fruit. Een lange afdronk die bij de eerste slok verrast.
Aan tafel
De natuurlijke partner van belegen Comté, warme Mont d'Or, fondue en romige gerechten zoals kip met vin jaune.

Serveren op 12–14 °C

Rosé du Jura

Droge rosé

Het geheim
Een rosé uit de streek in klassieke stijl, gekozen om zijn lichtheid en fruit, om jong te drinken.
In de mond
Droog, licht en fruitig, met tonen van rood fruit.
Aan tafel
Vleeswaren, gemengde salades, saucisse de Montbéliard.

Serveren op 8–10 °C

Poulsard

Lichte rode wijn · ook Ploussard genoemd

Het geheim
De rode wijn die men voor een rosé aanziet. De druiven hebben een dunne schil met weinig kleurstof: daardoor heeft de wijn een heel lichte, bijna doorschijnende kleur, die vaak met koraal wordt vergeleken. Het dorp Pupillin, dat er zijn specialiteit van maakte, noemt zich de hoofdstad van de Ploussard.
In de mond
Licht, met heel zachte tannines en tonen van rood fruit.
Aan tafel
Saucisse de Morteau, vleeswaren, gevogelte. Licht gekoeld serveren.

Serveren op 12–14 °C

Trousseau

Rood

Het geheim
Dieper van kleur en steviger dan de Poulsard, maar toch een verfijnde rode wijn. Het dorp Montigny-lès-Arsures, bij Arbois, noemt zich zijn hoofdstad.
In de mond
Rijp rood en zwart fruit, een vleugje peper, een ronde smaak.
Aan tafel
Saucisse de Morteau met linzen, gegrild vlees, wild.

Serveren op 14–16 °C

Macvin du Jura

Witte likeurwijn · 16 tot 22 % vol.

Het geheim
De gisting van het druivensap wordt meteen bij het begin gestopt door er marc-brandewijn van hetzelfde domein aan toe te voegen; daarna rijpt het mengsel minstens een jaar op eikenhouten vaten. Zo behoudt de Macvin de suiker en het fruit van de druif. Een oude traditie, sinds 1991 een eigen appellation.
In de mond
Zoet en levendig tegelijk: druif, gedroogd fruit, honing, de brandewijn mooi geïntegreerd.
Aan tafel
Goed gekoeld, als aperitief of bij het dessert: meloen, foie gras, desserts met walnoten.

Serveren op 8–10 °C

Een paar huizen die we waarderen

Om deze wijnen te ontdekken, een paar wijnboeren en wijncoöperaties die we bijzonder waarderen:

  • Domaine Jacques Tissot Arbois
  • Henri Clavelin & Fils
  • Fruitière vinicole de Pupillin
  • Fruitière vinicole de Voiteur
  • Maison Rième Morteau · alcoholvrije dranken

Combinaties uit de Franche-Comté

Het raclette- en fonduestel staan in de keuken, de kazen en vleeswaren vindt u in het dorp (we stellen ze verderop voor). Hier bij elk gerecht de Jurawijn die er goed bij past.

GerechtMet
Comté-fondueSavagnin, of Chardonnay voor meer frisheid
Warme Mont d'OrSavagnin
Raclette met MorbierChardonnay of Poulsard
Saucisse de Morteau, met linzen of aardappelenPoulsard of Trousseau
Saucisse de MontbéliardRosé of Poulsard
Jonge / belegen ComtéChardonnay / Savagnin
Gerookte ham, brésiPoulsard of Trousseau; Crémant bij brési als aperitief
Warme CancoillotteChardonnay
Meloen, dessertsMacvin

En voor het hele gezin: een ijskoude Mortuacienne.

Maison Rième, Morteau

Sinds 1921 maakt Maison Rième limonades en siropen in Morteau, in het hart van de Haut-Doubs. Het bedrijf werd opgericht door Marcel Rième en zijn zwager Adrien Bouhéret, is altijd in handen van de familie gebleven en wordt nu door de vierde generatie geleid.

La Mortuacienne

Ambachtelijke limonade

Het geheim
De naam eert de Mortuaciens, de inwoners van Morteau. Ze werd bedacht door Marcel Rième, groeide uit tot het symbool van het huis, en het recept is nog altijd geheim.
In de mond
Bruisend en dorstlessend.
Aan tafel
Voor het hele gezin, na een wandeling, of bij een Cancoillotte.

Sparrensiroop

Cadeau bij aankomst

Het geheim
De spar is de boom van de Haut-Doubs: hij bedekt de bossen rond het appartement en geeft de rook van de tuyés zijn geur. Maison Rième maakte er een siroop van, die wij u voor uw verblijf aanbieden.
Zo geniet u ervan
Aangelengd met koud plat of bruisend water.
In het dorp te ontdekken Kazen en vleeswaren uit de Haut-Doubs

U vindt ze op een paar stappen, bij de producenten en winkels van het dorp (zie Waar te koop).

De kazen van de Haut-Doubs

Kaas draait hier om rauwe melk, weiden en coöperaties. De boeren leveren hun melk aan de fruitière van het dorp, die er ter plaatse kaas van maakt. Vier kazen vatten dit vakmanschap samen.

Wist u dat?

In de Franche-Comté is een fruitière een coöperatie. Melkveehouders brengen er hun melk samen om Comté te maken; wijnboeren doen hetzelfde met hun druiven in de fruitières vinicoles. Hetzelfde woord, hetzelfde idee: samen produceren, in het dorp.

Comté

AOP · gekookte geperste kaas

Het geheim
Voor een kaaswiel van 40 kg is ongeveer 400 liter rauwe melk nodig van Montbéliarde- of Simmentaler-koeien. De rijping duurt minstens vier maanden, vaak veel langer (gemiddeld acht maanden, soms twee jaar): elk wiel heeft zijn eigen karakter.
In de mond
Jong is hij zacht en melkachtig, met tonen van boter en hazelnoot. Met de jaren wordt hij fruitiger en krachtiger en krijgt hij kleine kristallen.
Aan tafel
Chardonnay bij een jonge Comté, Savagnin bij een belegen Comté: de beroemdste combinatie van de streek.

Mont d'Or

AOP · zachte kaas met sparrenschors

Het geheim
De winterkaas. Hij wordt alleen gemaakt van 15 augustus tot 15 maart en alleen verkocht van 10 september tot 10 mei. Direct na het maken krijgt hij een band van sparrenschors om, daarna rijpt hij in zijn doosje van sparrenhout, dat hem zijn houtachtige aroma geeft.
In de mond
Romig genoeg om te lepelen, met tonen van bosgrond en hars.
Aan tafel
In de oven, als ‘boîte chaude’, met een scheutje witte wijn en aardappelen. Met een glas Savagnin.

Morbier

AOP · ongekookte geperste kaas

Het geheim
Je herkent hem aan zijn zwarte streep. Volgens de traditie beschermden de boeren de wrongel van een eerste melkbeurt met een dun laagje roet, tot ze de kaas konden aanvullen met de melk van de volgende melkbeurt. Tegenwoordig is de streep van smaakloze plantaardige houtskool en is hij gebleven als handtekening.
In de mond
Soepel en smeltend, met een zachte, melkachtige smaak die met de leeftijd sterker wordt.
Aan tafel
Chardonnay of Poulsard. Gesmolten als raclette is hij heerlijk.

Cancoillotte

IGP · smeltkaas

Het geheim
De verrassendste van allemaal. Van afgeroomde melk wordt een kaasje gemaakt, de metton, dat men laat rijpen en daarna smelt. Het resultaat is een vloeibare kaascrème, sinds 2022 erkend als IGP.
In de mond
Naturel, met knoflook of met wijn, koud of lauwwarm, op brood of op warme aardappelen.
Aan tafel
Een frisse Chardonnay, of een Mortuacienne.

Vleeswaren gerookt in de tuyé

De tuyé

In de oude boerderijen van de Haut-Doubs domineert een enorme houten schoorsteen in de vorm van een piramide het huis: de tuyé. Daarin hangen hammen en worsten boven een traag vuur van naaldhout en zaagsel, dat ze droogt en op smaak brengt. Deze traditie staat op de Franse inventaris van immaterieel cultureel erfgoed.

Saucisse de Morteau

IGP · gerookt boven naaldhout

Het geheim
De koningin van de vleeswaren uit de streek, langzaam gerookt boven naaldhout en zaagsel. Je herkent haar aan het houten pinnetje. En één detail verbindt het hele terroir: de varkens krijgen deels wei uit de plaatselijke kaasmakerijen te eten.
In de mond
Stevig, gerookt, heel aromatisch. Ze wordt zachtjes gegaard in zacht kokend water, zonder erin te prikken, zodat ze sappig blijft.
Aan tafel
Linzen, aardappelen, Cancoillotte… en een Poulsard of Trousseau.

Saucisse de Montbéliard

IGP · gerookt, met komijn

Het geheim
Haar nicht uit de streek rond Montbéliard: licht gebogen, gekruid met komijn en peper, en ook gerookt boven naaldhout.
In de mond
Fijner dan de Morteau, sappig, met de warme toets van komijn.
Aan tafel
In aardappelsalade of met warme Cancoillotte, en een rosé of een Poulsard.

Gerookte ham en brési

Gerookt en gedroogd

Het geheim
De ham uit de Haut-Doubs wordt gezouten, gerookt in de tuyé en daarna maandenlang gedroogd. Brési is een specialiteit van gezouten, gedroogd en gerookt rundvlees, dat in flinterdunne plakjes wordt gesneden.
In de mond
De ham is mals en diep gerookt. Brési is mager, geconcentreerd en donkerrood.
Aan tafel
Op een bord, met een Poulsard of Trousseau. Brési als aperitief, met een Crémant.

Waar u kaas en vleeswaren vindt

Adressen, openingstijden en bezoeken staan op onze pagina's Winkels en Activiteiten. Kort samengevat:

Beschikbaarheid en prijzen bekijken

Foto's: wijngaarden van Château-Chalon door Mpmpmp (CC BY-SA 3.0); hammen in de tuyé en saucisses de Morteau door Arnaud 25 (CC BY-SA 4.0, CC BY-SA 3.0), via Wikimedia Commons.