De Haut-Doubs ontdek je ook aan tafel. De wijnen komen uit de wijngaarden van de Franche-Comté, de kazen uit de dorpskaasmakerijen, de vleeswaren uit de rook van de grote boerderijschoorstenen. Op deze pagina stellen we deze specialiteiten voor, met hun geschiedenis en de beste combinaties. Bij aankomst staat er in het appartement een sparrensiroop van Maison Rième voor u klaar, als cadeau. De kazen en vleeswaren vindt u op een paar stappen, in de winkels van het dorp.
Wijnen en dranken uit de streek Van de wijngaarden van de Franche-Comté tot Morteau
Jurawijnen
In het westen van de Franche-Comté, op de hellingen langs de vlakte, ligt een klein wijngebied met heel eigen wijnen, verenigd onder de appellation Jura. Er worden vijf druivenrassen verbouwd: Chardonnay en Pinot Noir, die ook elders bekend zijn, en drie rassen die typisch zijn voor de streek: Savagnin, Poulsard en Trousseau.
Zeven wijnen vertellen goed het verhaal van dit wijngebied, van aperitief tot dessert: Crémant om te beginnen, Macvin om af te sluiten. Ze komen van wijnboeren en wijncoöperaties en passen vanzelf bij de keuken van hier.
Bijgevuld of onder een gistlaag: de sleutel tot de witte wijnen van de streek
In het vat verdampt de wijn langzaam. De wijnmaker heeft dan twee keuzes. Vult hij het vat regelmatig bij, dan blijft de wijn beschermd tegen de lucht: dat heet ouillage, en het levert frisse, bloemige en minerale witte wijnen op. Laat hij het niveau zakken, dan vormt zich aan de oppervlakte een dunne gistlaag (de voile), die de wijn beschermt en langzaam verandert: hij krijgt tonen van walnoot, specerijen en gedroogd fruit, de beroemde ‘goût de jaune’. Dat is het geheim van de vin jaune, die meer dan zes jaar onder zijn gistlaag rijpt, en van de zogenaamde ‘typé’-wijnen.
Crémant du Jura
Mousserend · wit
- Het geheim
- De bubbels van de wijngaarden van de Franche-Comté, gemaakt zoals in de Champagne met een tweede gisting op de fles: de traditionele methode. De appellation bestaat sinds 1995.
- In de mond
- Fijne bubbels, fris en levendig, met tonen van wit fruit en citrus.
- Aan tafel
- Als aperitief, met blokjes jonge Comté of Comté-gougères.
Serveren op 6–8 °C
Chardonnay
Droog wit · bijgevuld (ouillé)
- Het geheim
- De beroemdste witte druif ter wereld krijgt hier een eigen accent, op mergel- en kalkbodems. Ouillé, dus tijdens de hele rijping beschermd tegen de lucht, behoudt hij zijn frisheid.
- In de mond
- Droog, rond en mineraal, met tonen van witte bloemen.
- Aan tafel
- Forel, Comté-fondue, Comté van een paar maanden oud.
Serveren op 10–12 °C
Savagnin
Droog wit · typé, gerijpt onder een gistlaag
- Het geheim
- De grote witte druif van de streek, die van de vin jaune. In de ‘typé’-stijl rijpt hij onder een gistlaag, zonder bijvullen, en juist die gistlaag geeft hem zijn bijzondere smaak.
- In de mond
- Droog en vol, met tonen van verse walnoot, zachte specerijen en gedroogd fruit. Een lange afdronk die bij de eerste slok verrast.
- Aan tafel
- De natuurlijke partner van belegen Comté, warme Mont d'Or, fondue en romige gerechten zoals kip met vin jaune.
Serveren op 12–14 °C
- Het geheim
- Een rosé uit de streek in klassieke stijl, gekozen om zijn lichtheid en fruit, om jong te drinken.
- In de mond
- Droog, licht en fruitig, met tonen van rood fruit.
- Aan tafel
- Vleeswaren, gemengde salades, saucisse de Montbéliard.
Serveren op 8–10 °C
Poulsard
Lichte rode wijn · ook Ploussard genoemd
- Het geheim
- De rode wijn die men voor een rosé aanziet. De druiven hebben een dunne schil met weinig kleurstof: daardoor heeft de wijn een heel lichte, bijna doorschijnende kleur, die vaak met koraal wordt vergeleken. Het dorp Pupillin, dat er zijn specialiteit van maakte, noemt zich de hoofdstad van de Ploussard.
- In de mond
- Licht, met heel zachte tannines en tonen van rood fruit.
- Aan tafel
- Saucisse de Morteau, vleeswaren, gevogelte. Licht gekoeld serveren.
Serveren op 12–14 °C
- Het geheim
- Dieper van kleur en steviger dan de Poulsard, maar toch een verfijnde rode wijn. Het dorp Montigny-lès-Arsures, bij Arbois, noemt zich zijn hoofdstad.
- In de mond
- Rijp rood en zwart fruit, een vleugje peper, een ronde smaak.
- Aan tafel
- Saucisse de Morteau met linzen, gegrild vlees, wild.
Serveren op 14–16 °C
Macvin du Jura
Witte likeurwijn · 16 tot 22 % vol.
- Het geheim
- De gisting van het druivensap wordt meteen bij het begin gestopt door er marc-brandewijn van hetzelfde domein aan toe te voegen; daarna rijpt het mengsel minstens een jaar op eikenhouten vaten. Zo behoudt de Macvin de suiker en het fruit van de druif. Een oude traditie, sinds 1991 een eigen appellation.
- In de mond
- Zoet en levendig tegelijk: druif, gedroogd fruit, honing, de brandewijn mooi geïntegreerd.
- Aan tafel
- Goed gekoeld, als aperitief of bij het dessert: meloen, foie gras, desserts met walnoten.
Serveren op 8–10 °C
L'abus d'alcool est dangereux pour la santé, à consommer avec modération. (Overmatig alcoholgebruik is schadelijk voor de gezondheid; geniet met mate.)
Een paar huizen die we waarderen
Om deze wijnen te ontdekken, een paar wijnboeren en wijncoöperaties die we bijzonder waarderen:
- Domaine Jacques Tissot Arbois
- Henri Clavelin & Fils
- Fruitière vinicole de Pupillin
- Fruitière vinicole de Voiteur
- Maison Rième Morteau · alcoholvrije dranken
Combinaties uit de Franche-Comté
Het raclette- en fonduestel staan in de keuken, de kazen en vleeswaren vindt u in het dorp (we stellen ze verderop voor). Hier bij elk gerecht de Jurawijn die er goed bij past.
En voor het hele gezin: een ijskoude Mortuacienne.
L'abus d'alcool est dangereux pour la santé, à consommer avec modération. (Overmatig alcoholgebruik is schadelijk voor de gezondheid; geniet met mate.)
Maison Rième, Morteau
Sinds 1921 maakt Maison Rième limonades en siropen in Morteau, in het hart van de Haut-Doubs. Het bedrijf werd opgericht door Marcel Rième en zijn zwager Adrien Bouhéret, is altijd in handen van de familie gebleven en wordt nu door de vierde generatie geleid.
La Mortuacienne
Ambachtelijke limonade
- Het geheim
- De naam eert de Mortuaciens, de inwoners van Morteau. Ze werd bedacht door Marcel Rième, groeide uit tot het symbool van het huis, en het recept is nog altijd geheim.
- In de mond
- Bruisend en dorstlessend.
- Aan tafel
- Voor het hele gezin, na een wandeling, of bij een Cancoillotte.
Sparrensiroop
Cadeau bij aankomst
- Het geheim
- De spar is de boom van de Haut-Doubs: hij bedekt de bossen rond het appartement en geeft de rook van de tuyés zijn geur. Maison Rième maakte er een siroop van, die wij u voor uw verblijf aanbieden.
- Zo geniet u ervan
- Aangelengd met koud plat of bruisend water.
In het dorp te ontdekken Kazen en vleeswaren uit de Haut-Doubs
U vindt ze op een paar stappen, bij de producenten en winkels van het dorp (zie Waar te koop).
De kazen van de Haut-Doubs
Kaas draait hier om rauwe melk, weiden en coöperaties. De boeren leveren hun melk aan de fruitière van het dorp, die er ter plaatse kaas van maakt. Vier kazen vatten dit vakmanschap samen.
Wist u dat?
In de Franche-Comté is een fruitière een coöperatie. Melkveehouders brengen er hun melk samen om Comté te maken; wijnboeren doen hetzelfde met hun druiven in de fruitières vinicoles. Hetzelfde woord, hetzelfde idee: samen produceren, in het dorp.
Comté
AOP · gekookte geperste kaas
- Het geheim
- Voor een kaaswiel van 40 kg is ongeveer 400 liter rauwe melk nodig van Montbéliarde- of Simmentaler-koeien. De rijping duurt minstens vier maanden, vaak veel langer (gemiddeld acht maanden, soms twee jaar): elk wiel heeft zijn eigen karakter.
- In de mond
- Jong is hij zacht en melkachtig, met tonen van boter en hazelnoot. Met de jaren wordt hij fruitiger en krachtiger en krijgt hij kleine kristallen.
- Aan tafel
- Chardonnay bij een jonge Comté, Savagnin bij een belegen Comté: de beroemdste combinatie van de streek.
Mont d'Or
AOP · zachte kaas met sparrenschors
- Het geheim
- De winterkaas. Hij wordt alleen gemaakt van 15 augustus tot 15 maart en alleen verkocht van 10 september tot 10 mei. Direct na het maken krijgt hij een band van sparrenschors om, daarna rijpt hij in zijn doosje van sparrenhout, dat hem zijn houtachtige aroma geeft.
- In de mond
- Romig genoeg om te lepelen, met tonen van bosgrond en hars.
- Aan tafel
- In de oven, als ‘boîte chaude’, met een scheutje witte wijn en aardappelen. Met een glas Savagnin.
Morbier
AOP · ongekookte geperste kaas
- Het geheim
- Je herkent hem aan zijn zwarte streep. Volgens de traditie beschermden de boeren de wrongel van een eerste melkbeurt met een dun laagje roet, tot ze de kaas konden aanvullen met de melk van de volgende melkbeurt. Tegenwoordig is de streep van smaakloze plantaardige houtskool en is hij gebleven als handtekening.
- In de mond
- Soepel en smeltend, met een zachte, melkachtige smaak die met de leeftijd sterker wordt.
- Aan tafel
- Chardonnay of Poulsard. Gesmolten als raclette is hij heerlijk.
Cancoillotte
IGP · smeltkaas
- Het geheim
- De verrassendste van allemaal. Van afgeroomde melk wordt een kaasje gemaakt, de metton, dat men laat rijpen en daarna smelt. Het resultaat is een vloeibare kaascrème, sinds 2022 erkend als IGP.
- In de mond
- Naturel, met knoflook of met wijn, koud of lauwwarm, op brood of op warme aardappelen.
- Aan tafel
- Een frisse Chardonnay, of een Mortuacienne.
Vleeswaren gerookt in de tuyé
De tuyé
In de oude boerderijen van de Haut-Doubs domineert een enorme houten schoorsteen in de vorm van een piramide het huis: de tuyé. Daarin hangen hammen en worsten boven een traag vuur van naaldhout en zaagsel, dat ze droogt en op smaak brengt. Deze traditie staat op de Franse inventaris van immaterieel cultureel erfgoed.
Saucisse de Morteau
IGP · gerookt boven naaldhout
- Het geheim
- De koningin van de vleeswaren uit de streek, langzaam gerookt boven naaldhout en zaagsel. Je herkent haar aan het houten pinnetje. En één detail verbindt het hele terroir: de varkens krijgen deels wei uit de plaatselijke kaasmakerijen te eten.
- In de mond
- Stevig, gerookt, heel aromatisch. Ze wordt zachtjes gegaard in zacht kokend water, zonder erin te prikken, zodat ze sappig blijft.
- Aan tafel
- Linzen, aardappelen, Cancoillotte… en een Poulsard of Trousseau.
Saucisse de Montbéliard
IGP · gerookt, met komijn
- Het geheim
- Haar nicht uit de streek rond Montbéliard: licht gebogen, gekruid met komijn en peper, en ook gerookt boven naaldhout.
- In de mond
- Fijner dan de Morteau, sappig, met de warme toets van komijn.
- Aan tafel
- In aardappelsalade of met warme Cancoillotte, en een rosé of een Poulsard.
Gerookte ham en brési
Gerookt en gedroogd
- Het geheim
- De ham uit de Haut-Doubs wordt gezouten, gerookt in de tuyé en daarna maandenlang gedroogd. Brési is een specialiteit van gezouten, gedroogd en gerookt rundvlees, dat in flinterdunne plakjes wordt gesneden.
- In de mond
- De ham is mals en diep gerookt. Brési is mager, geconcentreerd en donkerrood.
- Aan tafel
- Op een bord, met een Poulsard of Trousseau. Brési als aperitief, met een Crémant.
Waar u kaas en vleeswaren vindt
Adressen, openingstijden en bezoeken staan op onze pagina's Winkels en Activiteiten. Kort samengevat:
- Kaas: de Fruitière des Lacs in het dorp, waar u elke ochtend kunt zien hoe Comté en Morbier worden gemaakt; de Fromagerie du Mont d'Or in Métabief; de rijpingskelders van de Comté in Fort Saint-Antoine.
- Vleeswaren: de Boucherie Paillard Frères in het dorp, waar u ook de tuyé kunt bezichtigen.
Foto's: wijngaarden van Château-Chalon door Mpmpmp (CC BY-SA 3.0); hammen in de tuyé en saucisses de Morteau door Arnaud 25 (CC BY-SA 4.0, CC BY-SA 3.0), via Wikimedia Commons.